Όταν αποφασίζεις να μεταφέρεις ένα έργο σαν την Οδύσσεια του Ομήρου στο σινεμά, είναι λογικό και επόμενο να κάνεις αλλαγές. Κανείς δεν περιμένει να δει μια ταινία τρίων ωρών στα αρχαία ελληνικά, ούτε να μην κοπούν κάποιες σκηνές για να έχει η ιστορία καλό ρυθμό. Ακόμα και το να μειώσεις τις παρεμβάσεις των θεών για να γίνει το έργο πιο ρεαλιστικό, είναι μια επιλογή που μπορεί να συζητηθεί. Το βασικό όμως είναι ένα: να σέβεσαι το υλικό που έχεις στα χέρια σου. Και εκεί είναι που η ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν αποτυγχάνει, καθώς αλλάζει την ιστορία χωρίς λόγο, μόνο και μόνο για να κάνει κήρυγμα για σύγχρονα θέματα.
Το πρώτο πράγμα που ξενίζει είναι η πλήρης αδιαφορία για την ιστορική ακρίβεια στα γραφικά. Τα σκηνικά, τα κτίρια, τα ρούχα, οι πανοπλίες και τα πλοία είναι όλα λάθος και δεν έχουν καμία σχέση με την εποχή που περιγράφει ο Όμηρος. Το πιο αντιφατικό όμως είναι ότι, ενώ η ταινία είναι γεμάτη οπτικά λάθη, ο σκηνοθέτης επιλέγει να μας κάνει μάθημα χρησιμοποιώντας μια ξεπερασμένη θεωρία του 19ου αιώνα για τους «Λαούς της Θάλασσας». Παρουσιάζει μια παλιά θεωρία συνωμοσίας για το τέλος του πολιτισμού, αλλά δεν μπαίνει καν στον κόπο να φτιάξει μια σωστή αρχαία πανοπλία.
 |
| Είναι αυτή η έκφραση του προσώπου της θεάς της σοφίας; |
 |
| Έλα, θα θεραπεύσω την ψυχή σου με τα φάρμακά μου! |
 |
| Είναι αυτή μια «ανθρώπινη προσέγγιση» σε μια ιστορία θεών και τεράτων; |
 |
| Ή μήπως αυτό; |
 |
| Ή μήπως αυτό; |
Αυτή η ανάγκη να χωρέσουν στην ταινία σημερινά κοινωνικά ζητήματα καταστρέφει τις πιο όμορφες στιγμές του έπους. Ο Οδυσσέας παρουσιάζεται σαν ένας τραυματισμένος στρατιώτης με ψυχολογικά προβλήματα τύπου Βιετνάμ, η Κίρκη γίνεται μια ηλικιωμένη χίπισσα που δίνει ναρκωτικά για θεραπεία, και ο φεμινιστικός λόγος της Καλυψούς εξαφανίζεται τελείως. Μαζί με αυτά, ο Νόλαν σβήνει κάθε ίχνος έρωτα και ρομαντισμού από την ιστορία, όπως τη σχέση με τη Ναυσικά. Ακόμα χειρότερα, αφαιρεί το χιούμορ και την εξυπνάδα του Οδυσσέα, πετώντας έξω την κορυφαία σκηνή όπου ξεγελάει τον Κύκλωπα λέγοντας «το όνομά μου είναι Κανένας». Ακόμα και τα ομηρικά γλέντια και η φιλοξενία μετατρέπονται σε σκηνές με αηδιαστικά φαγητά, χάνοντας όλο το νόημά τους.
Όταν πιάνεις ένα ιστορικό έπος, προσπαθείς να κάνεις τις λιγότερες δυνατές αλλαγές. Αν ο σκοπός του σκηνοθέτη ήταν να μιλήσει για τα τραύματα του πολέμου και την κατάρρευση του σύγχρονου κόσμου, θα μπορούσε να κάνει αυτό που έκανε ο Τζέιμς Τζόις με τον δικό του Οδυσσέα. Να γράψει μια εντελώς νέα ιστορία του 21ου αιώνα, επηρεασμένη αλληγορικά από τον Όμηρο. Το να χρησιμοποιείς όμως το όνομα του Ομήρου και τους θεούς του ως απλό περιτύλιγμα για να πουλήσεις μια μέτρια ταινία γεμάτη ανακρίβειες και αμήχανες λύσεις —όπως η μπερδεμένη εμφάνιση της Αθηνάς— δεν είναι εκσυγχρονισμός. Είναι καλλιτεχνική προδοσία απέναντι σε ένα από τα μεγαλύτερα κείμενα της ανθρωπότητας.
K.M
0 Σχόλια